1. Ana Sayfa
  2. Eğitim ve Öğretim
  3. Öğrenci Merkezli Öğrenme-Öğretme ile Ölçme ve Değerlendirme

Öğrenci Merkezli Öğrenme-Öğretme ile Ölçme ve Değerlendirme

Kavramlar ve Tanımlar

Bu içerikte yer alan kavramlar ve tanımları aşağıda yer almaktadır

Öğrenci Merkezli Öğrenme-Öğretme: Dersin öğrenme kazanımlarının/çıktılarının gerçekleştirilmesi için öğrenme-öğretme süreçlerinde öğrencilerin yaparak yaşayarak öğrenmesini sağlayan yaklaşımları, yöntem-teknikleri ve öğretim teknolojilerini kullanarak aktif öğrenme uygulamalarının gerçekleştirilmesidir.

Öğrenci Merkezli Ölçme ve Değerlendirme: Öğrencilerin ders sürecindeki gelişimi ile dersin sonunda kazanımlara/çıktılara ulaştığını gösteren aktif oldukları ölçme ve değerlendirme araç ve yöntemlerinin kullanılmasıdır. 

Öğrenci Geribildirimleri: Yükseköğretim öğrencilerinin öğrenim gördükleri program, ders ve öğretim elemanı, kurum hakkında genel memnuniyet durumları, talep ve önerileri ile şikayetleri vb. belirlenmesidir.

Akademik Danışmanlık: Her yükseköğretim öğrencisinin okula başlamasından itibaren mezun oluncaya kadar akademik yönden gelişimini takip eden, gerekli yönlendirmeleri yapan, akademik sorunlarını çözmesine destek olan ve kariyer planlamasına yardımcı olan danışman öğretim elemanının bulunması ve yapılan işlemler ile ilgili süreçlerdir.

Öğrenci Merkezli Öğrenme-Öğretme İle Ölçme ve Değerlendirme

Yükseköğretim kurumlarının eğitim-öğretim süreçlerinde kurumun eğitim-öğretim politikasında öğrenci merkezli eğitime önem vermesi beklenmektedir. Öğrenci merkezli eğitimin tüm akademik birimlerde yaygınlaştırılması için gerekli planlamalar yapılmalıdır. Bu konuda en önemli uygulamalardan birisi öğretim elemanları ile ihtiyaç analizi yaparak ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve yetkinlikler konusunda geliştirilmeleridir. Kurumlar öğrenme-öğretme merkezi oluşturarak ihtiyaçları karşılayabilirler. Kurumlardan öğrenci ve öğrenme merkezli eğitim-öğretim yaklaşımı benimsemeleri beklenmektedir. Programların yürütülmesinde öğrencilerin aktif rol alması sağlanmalıdır. Bunun için öğrencilerin aktif olacağı uygulamalı eğitim yaklaşım, yöntem ve teknikleri  kullanılabilir. Öğrencilerin eğitim-öğretim süreçlerine yönelik karar alma mekanizmalarına katılımı da sağlanabilir. 

Öğrenci Merkezli Öğrenme-Öğretme, Ölçme ve Değerlendirme ile ilgili ölçüt olarak “Kurum, öğrencilerin öğrenim süresince programların amaç ve öğrenme çıktılarına ulaşmasını sağlamalı, bu süreçte aktif öğrenme strateji ve yöntemleri içeren uygulamalar yürütmelidir. Ölçme ve değerlendirme süreçlerinde de öğrenci merkezli ve yeterlilik temelli bir yaklaşım benimsenmelidir” yer almaktadır. Aşağıda bu ölçüte ilişkin alt başlıklar halinde açıklamalara yer verilmiştir.

Öğrenci Merkezli Öğrenme-Öğretme Yaklaşım, Yöntem ve Teknikleri

(Aktif, disiplinler arası çalışma, etkileşimli, araştırma/öğrenme odaklı)

Öğrencilerin öğrenim süresince programların amaç ve öğrenme kazanımlarına/çıktılarına ulaşmasını ve programdaki derslere ilişkin öğrenme kazanımlarını/çıktılarını kazanmalarını sağlamak için öğretme-öğrenme süreci oldukça önemli bir yere sahiptir. Sistematik bir yaklaşımla öğretme ve öğrenme sürecinin planlanması, uygulanması, kontrol edilmesi ve gereken iyileştirme çalışmaları yapılmalıdır Bir dersin öğrenme-öğretme süreçlerinde yol göstericisi o dersin hedef ve kazanımları/çıktılarıdır. Örneğin öğrencilere kazandırılacak hedef kazanım uygulama düzeyinde ise derste problem çözme, örnek olay inceleme, drama vb. uygulamalı öğretim yöntemlerinin kullanılması gerekir. Dersin öğretme-öğrenme süreçleri dersin kazanımlarına/çıktılarına göre planlanır ve gerçekleştirilir. Bu süreçte öğretim yaklaşım, yöntem ve teknikleri oldukça önemlidir.

Öğrenci merkezli öğrenme-öğretme yaklaşım, yöntem ve teknikleri öğrencinin ders öncesinden başlayarak ders sürecinde de aktif olduğu etkinliklerden oluşmaktadır.  Günümüzde sadece öğretim elemanının anlattığı dersler, anlayarak ve kavrayarak öğrenmeyi gerçekleştirmek açısından öğrencilere gerekli çıktıları/kazanımları gerçekleştirmede yetersiz kalabilir. Bu noktada öğretim elemanları öğrenci merkezli yaklaşım, yöntem ve tekniklere hakim olmalıdırlar. Bu nedenle öğretim elemanlarının eğitici eğitimlerine belirli aralıklarla katılmaları ve  yeni gelişmeleri takip edebilmeleri önemlidir.

Öğrenci merkezli öğrenme öğretme süreçlerinde dikkate alınması gereken en önemli öge çıktı/kazanımların gerçekleştirilmesidir. Çıktı temelli eğitim-öğretim olarak da isimlendirilebilecek bu süreçte öğrencinin bireysel farklılıklarını dikkate alan öğrenci merkezli ve iş-yüküne dayalı bir sistemde hazırlanan eğitim programları kastedilmektedir. Bu bağlamda iş yükü temelli kredinin belirlenmesi, öğrenme çıktılarının oluşturulması, öğrenme ve öğretme yaklaşım yöntem ve teknikleri ve ölçme ve değerlendirme yöntemleri ayrılamaz öğelerdir (Tuning Educational Structures in Europe).

Yükseköğretim kurumlarında kalite güvencesi bağlamında öğrenci merkezli öğrenme-öğretme konusunda olgunluk düzeyi olarak öğrenme-öğretme süreçlerinde aktif ve etkileşimli öğrenci katılımını sağlayan güncel, disiplinler arası çalışmaya teşvik eden ve araştırma/öğrenme ve öğrenci odaklı öğretim yaklaşımı uygulamalarından elde edilen bulgular, sistematik olarak izlenerek paydaşlarla birlikte değerlendirilmeli ve izlem sonuçlarına göre önlemler alınmalıdır. Ayrıca kurumlarda PUKÖ döngüsünün işletilmesi yanında kurumun amaçları doğrultusunda ve sürdürülebilir şekilde kendine özgü ve yenilikçi örnek uygulamasının bulunması da beklenmektedir.

Yükseköğretim kurumlarından öğretim yaklaşım, yöntem ve teknikleri için aşağıda beklenen kanıtlara sahip olmaları beklenmektedir:

  • Aktif ve etkileşimli öğretme-öğrenme yaklaşım, yöntem ve tekniklerine ilişkin uygulamalar
  • Disiplinlerarası çalışmayı teşvik eden uygulamalar
  • Öğrenme ve öğretme merkezi uygulamaları
  • Öğretim elemanlarının öğrenci merkezli öğretim konusunda sertifika ve belgeleri
  • Eğiticilerin eğitimi program içeriğinde öğrenci merkezli öğrenme-öğretme yaklaşımına ilişkin uygulamalar
  • Standart uygulamalar ve mevzuatın yanı sıra; kurumun ihtiyaçları doğrultusunda geliştirdiği özgün yaklaşım ve uygulamalarına ilişkin kanıtlar

Öğrenci merkezli eğitimde sınıftaki öğretim yaklaşım, yöntem ve teknikleri öğrenciyi aktif hale getiren, etkileşimli ve öğrencinin öğrenmesine odaklıdır. Öğrenciyi aktif hale getiren araştırma ve problem temelli, disiplinler arası, bütünleyici, vaka/uygulama temelinde öğrenmeyi önceleyen yaklaşımlara yer veren yöntemler kullanılır. Öğrencilere bilgi aktarımından çok, öğrencilerin anlayarak ve kavrayarak öğrenebileceği derin öğrenmeye odaklanılmaktadır. Günümüzde teknolojinin ilerlemesi ile birlikte teknoloji destekli çevrimiçi etkileşimli öğretim yöntem ve tekniklerinden de yararlanılmaktadır.

 Yükseköğretimde kullanılabilecek öğrenci merkezli öğrenme-öğretme yaklaşımlarına örnekler aşağıda  Şekil 1’de verilmiştir. Bu yaklaşımlarda öğrencilerin sınıf ortamında yüz yüze ya da dijital teknolojiler yoluyla aktif olmaları sağlanabilir.


Şekil 1. Öğrenci Merkezli Öğrenme-Öğretme Yaklaşımları Örnekleri

Günümüzde öğrenci merkezli eğitimde yaklaşımlardan birisi de disiplinler arası yaklaşımdır. Bu yaklaşımla öğrenenler farklı disiplinleri bir arada kullanarak yeterliliklerini geliştirirler. Örnek olarak günümüzde STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) uygulamaları gibi disiplinler arası uygulamalar yükseköğretimde öğretim sürecinde kullanılabilir.

Yükseköğretimde kullanılabilecek öğrenci merkezli öğrenme-öğretme yöntem ve tekniklerinden örnekler aşağıda Şekil 2’ de yer almaktadır. Bu öğretim yöntem ve teknikleri uygulanırken öğrencilerin sınıf ortamında etkinliklerle yüz yüze ya da dijital teknolojiler yoluyla aktif olmaları sağlanabilir.


Şekil 2. Öğrenci Merkezli Öğrenme Öğretme Yöntem ve Teknikleri Örnekleri
NOT:

Öğretim elemanlarına uygulanan eğitici eğitimi ihtiyaç analizi anketi sonuçlarına göre en çok ihtiyaç duyulan öğrenme-öğretme yaklaşımlarının sırasıyla “Proje Temelli Öğrenme, Probleme Dayalı Öğrenme ve Araştırma Temelli Öğrenme” yaklaşımları olduğu ve en çok ihtiyaç duyulan öğrenme-öğretme yöntemlerinin ise sırasıyla “Problem Çözme, Tartışma ve Örnek Olay” yöntemleri olduğu bulunmuştur. Bu nedenle kalite komisyonlarının, kurumlarındaki öğretim elemanlarının eğitim ihtiyaçlarını belirlemesi ve ihtiyaç duyulan konularda eğitimler düzenlemesi önerilmektedir (Uygur ve Yanpar Yelken, 2018). Kurumdaki farklı alanların ihtiyacına bağlı olarak kullanılan yöntem ve tekniklerin farklılaşabileceği göz önünde bulundurularak konu alanının ihtiyaçlarına göre alan öğretim elemanlarının ihtiyaçlarının sürekli yapılacak araştırmalarla belirlenmesi gerekebilir. Bu konuda planlama ve uygulamaların İzlenmesi ve iyileştirme çalışmalarının yapılması önerilmektedir.

Günümüzde teknoloji destekli öğrenme yaklaşımı, yöntem ve teknikleri yaygın olarak kullanılması gereken yaklaşımlardır. Öğretim elemanlarının derslerinde teknoloji destekli öğrenme yaklaşımlarını teknolojik yeterliğe sahip olarak öğretim etkinliklerinde kullanmaları gerekmektedir. Bu yaklaşımlardan bazıları aşağıda kısaca açıklanmaktadır. Burada önemli olan öğretim elemanının yeni gelişmeleri takip ederek öğrenmesi ve derslerinde kullanmasıdır.

Mobil Öğrenme: Mobil öğrenme “mobil cihazlar ve hizmetler sayesinde öğrenenin, öğrenme ortamının, öğrenme cihazının, öğrenme deneyiminin, öğretenin ve öğrenme içeriğinin mobil hale geldiği, bu mobil bilgi üretim ve tüketim davranışları sonucunda gerçekleşen öğrenme biçimi” olarak tanımlanmaktadır (Yokuş 2016). Mobil öğrenme metin okuma, görüntü izleme ve medya dinleme gibi çeşitli türdeki içeriklerin iletilmesi; etkileşime izin veren uygulamaların çalıştırılması; resim, ses vb. verilerin cihazla kaydedilmesi ve özel ya da grupla iletişim kurma fırsatları sağlamaktadır. Mobil öğrenme araçlarına “dijital test ve portfolyo oluşturma, dijital içerik ve grafikler oluşturma, 360 derece sanal videolar ve öğretici mobil uygulamaları” örnek olarak verilebilir. Örneğin Dijital test olarak Kahoot uygulaması yaptırılabilir. Kahoot, internet erişimi olan cihazlar üzerinden kullanılabilen oyun ve eğlence tabanlı öğrenme portalıdır. Kahoot uygulaması içerisinde “test, tartışma, anket ve karıştırma” olmak üzere 4 farklı kategoride oyunlaştırılmış eğitimler hazırlanabilir. Dijital portfolyo oluşturma aracına örnek olarak Seesaw en iyi ürünleri oluşturmaları için öğrencilere ilham veren öğrenci-odaklı dijital portfolyo oluşturma aracıdır. Kullanıcı dostu ilgi çekici bir ara yüze sahiptir. Seesaw uygulaması içerisinde öğrenci ve öğretmen girişi bulunmakta olup öğrencilere görsel, video ekleme, kendi çizimlerini kaydetme, metin ve link ekleme imkânı sunmaktadır. Dijital İçerik ve Grafikler oluşturmada Infogram uygulaması kullanıcılara etkileyici veri aktarma aracı sunmaktadır. Verilerin görselleştirilmesinde ve öğretmenlerin içeriği anlamlı hale getirmesinde Infogram gibi uygulamalardan yararlanılmaktadır. Bu uygulamalar sayesinde hikâyeler daha iyi anlatılabilir, göz alıcı iletiler oluşturabilir ve veriler bağlantılı hale getirilebilir. 360° Derece VR (sanal gerçeklik) Video Çekimine örnek olarak Thinglink verilebilir. Thinglink, görselleri, videoları ve 360° görselleri ek bilgi, ses, video ve web adresleri ile etiketlemeyi, yani medya üzerine etkileşimli veriler eklemeyi mümkün hale getirmektedir. Bu uygulama çevrimiçi dersler, teknik ve mesleki eğitim, iş başında öğrenme, kampüs turları ve sanal alan gezileri açısından olukça değerli fırsatlar barındırmaktadır. 360° görselleri, videoları başka bir görselin üzerine not olarak eklemek thinglink düzenleyicisi sayesinde oldukça kolaydır. Kullanıcıya düşen görev metin yazmak, web adreslerini kopyala-yapıştırmak ya da düzenleyiciye kodlar yerleştirmektir. Geri kalan her şeyi thinglink uygulaması yapmakta ve ortaya çıkan ürünü zengin medya olarak etiketlemektedir (Yokuş 2019: Bulunduğu Kaynak. Öğretim Teknolojileri. Editör: Tuğba Yanpar Yelken 2019).

Ters-Yüz Sınıf Modeli (Flipped Classroom):Bu model öğretmenlerin hazırladıkları videoları öğrencilerin ders süresi dışında izlediği, bu şekilde ders anlatma sürecinin videolarla gerçekleştirilip ödevlerin sınıf içerisinde yapıldığı bir öğrenme şeklini ifade etmektedir (Bergmann ve Sams, 2012). Model kapsamında öğretim süreci ders dışında gerçekleşmekte ve içerik elektronik ortamda kayıtlı olan materyaller aracılığıyla öğrenenlere sunulmaktadır. Böylece model, zaman ve mekan sınırlılıklarını ortadan kaldırmakta ve öğrencilerin ders dışında bireysel çalışmalar yaparak bilgiyi anlamlandırmasına ve yapılandırmasına olanak sağlamaktadır. Modelin uygulanma sürecinde hazırlanan videoları ve etkinlik ödevlerini öğrencilerle paylaşmak için Edpuzzle, Edmodo, Educanon, Huzzaz ve Zaption gibi eğitsel platformlar tercih edilmektedir (Ayçiçek 2019). Edpuzzle, ters yüz sınıf modeli için özel olarak geliştirilmiş bir eğitsel platformdur (Karaca, 2016). Öğrencilerin oluşturulan etkileşimli videolara erişmelerinde kullanılan Edpuzzle platformunun ücretsiz kullanılabilmesi, kullanımının kolay olması, cep telefonu ve tablet gibi elektronik cihazlara uygun olması gibi avantajlara sahip olması platformun tercih edilme nedenleridir. Model kapsamında kullanılabilen bir diğer eğitsel platform ise Edmodo’dur. Edmodo, hem öğretmenler hem öğrenciler için zaman ve mekan sınırlaması olmaksızın eğitim ortamını erişilebilir hale getirmektedir (Durak, Çankaya ve Yünkül, 2014). Bu platformda eğitsel etkinliklere yer verilerek öğrencilerin bireysel çalışmalar yapmasına olanak sağlanmıştır(Ayçiçek, 2019. Bulunduğu Kaynak. Öğretim Teknolojileri. Editör: Tuğba Yanpar Yelken 2019).

Teknolojik olarak pek çok uygulamalar eğitim alanında kullanılabilmektedir. Bunlara örnek olarak eğitimde sosyal medya kullanımı, artırılmış gerçeklik uygulamaları, web siteleri, uzaktan eğitim uygulamaları, oyunlaştırma, dijital kavram haritası, dijital öykü gibi dijital materyal hazırlama araçları verilebilir.  Bunların sayıları gün geçtikçe artmaktadır. Öğretim elemanları bu konularda yeterliliklerini geliştirmelidir. Üniversiteler de eğitici eğitimlerinde bu konuda uygulamalı eğitimlere yer verebilirler. 1 \lsdlocked0

NOT:

Öğretim elemanlarının yükseköğretimde mezun yeterliliklerini sağlamak için öncelikle kendi dijital yeterliliklerini geliştirerek dijital teknolojileri derslerinde kullanmaları ve öğrencilerin de uygulamalarını sağlamaları önemli bir gerekliliktir.

Ölçme ve Değerlendirme

(Öğrencilerin özelliklerine ve öğrenme düzeylerine göre farklılaştırılmış alternatif ölçme yöntem ve tekniklerine yer verme gibi)

Ölçme ve Değerlendirme süreçleri; öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeylerini belirlemek, gelişimlerini izlemek ve dönüt vermek, öğretme-öğrenme süreçlerinin etkililiğini belirlemek ve programları değerlendirerek geliştirmek amacıyla yapılır. Öğrencilerin başarıları, hedeflere ve kazanımlara ulaşma düzeyi hakkında karara varmak amacıyla çeşitli kaynaklardan bilgi toplama ve bilgiyi organize etmeye yönelik sistematik bir ölçme-değerlendirme süreci gerçekleştirilir. Sürece yönelik ve ürüne yönelik ölçme ve değerlendirme yapılır. Öğrenci merkezli eğitimde sürece dayalı ölçme ve değerlendirme çok önemlidir. Eğitim sürecinde öğrencilerin etkinlikler sırasında aktif olarak oluşturduğu ölçme-değerlendirme araçları sürece dayalıdır (Formative). Başarı testi gibi uygulamalar ise ürüne yönelik (Summative) ölçme-değerlendirmeye örnektir.

Kurumlarda ölçme ve değerlendirmenin sürekliliği sağlanmalıdır. Ölçme ve değerlendirmede çoklu sınav olanakları; ürün odaklı (summative assesment) değerlendirmeler yanında ödev, proje, portfolyo gibi yöntemlerle süreç odaklı (formative assesment) değerlendirmeler sağlanmalıdır. Ölçme ve değerlendirme, çıktı/kazanım temelli olmalıdır. Ders kazanımları/çıktıları ölçme-değerlendirme ilişkisi değerlendirilmelidir. Bütün bu süreçler sistematik bir yapıda planlanmalı, uygulanmalı, kontrol edilmeli ve önlem alınmalıdır. Kurumda PUKÖ (planla, uygula, kontrol et, önlem al) döngüsü işletilmelidir. Aşağıda Şekil 3’te çeşitli ölçme ve değerlendirme yöntem ve tekniklerinden örnekler yer almaktadır.

Öğrenci Merkezli Ölçme ve Değerlendirme Yöntem ve Tekniklerinden Örnekler


Şekil 3. Öğrenci Merkezli Ölçme ve Değerlendirme Yöntem ve Teknikleri Örnekleri

Öğrenci merkezli öğretim yaklaşım, yöntem ve teknikleri ile ölçme ve değerlendirme yaklaşımları birbirini tamamlayıcı özelliğe sahiptir. Örneğin bir üniversite öğrencisinin derste Kahoot uygulamasına katılması ölçme ve değerlendirme için de bir araçtır. Öğrencinin ders sırasında oluşturduğu portfolyosuna koyduğu etkinlikleri materyaller vb. de sürece dayalı ölçme ve değerlendirme yaklaşımını desteklemektedir. Kısaca ölçme ve değerlendirme, dersin her aşamasında öğrencinin aktif olması ile birlikte gerçekleşmektedir. Böylece eğitim sürecinde sadece belirli zamanlarda değil, sürekli ölçme ve değerlendirme uygulamaları olabilir. Ölçme ve değerlendirmede PUKÖ döngüsünün işletilmesi için kurumda kazanımların/çıktıların ne derece kazanıldığının, ölçme ve değerlendirmesinin sürekliliği çoklu sınav olanakları ile sürece ve ürüne göre yapılan ölçme-değerlendirme araç ve yöntemleri ile sağlanmalıdır. Yükseköğretim kurumları tarafından ölçme ile çıktı ilişkisinden başlayarak bu süreçleri kontrol edecek sistematik mekanizmalar geliştirilmelidir.

Yükseköğretim kurumlarından beklenen en üst olgunluk seviyesi, tüm programlarda öğrenci merkezli ölçme ve değerlendirmeye ilişkin olgunlaşmış uygulamalardan elde edilen bulguların, sistematik olarak izlenmesi ve izlem sonuçlarının paydaşlarla birlikte değerlendirilerek önlemler alınmasıdır. Kurumlar bu konuda kendilerine özgü örnek uygulamalar için de çaba sarf etmelidir.

Yükseköğretim kurumlarının oluşturabileceği kanıtlardan örnekler aşağıda yer almaktadır:

  • Öğrenci başarısını ölçme ve değerlendirmede kullanılan tanımlı süreçler
  • Ders öğrenme çıktılarına ulaşılıp ulaşılmadığını değerlendirmek üzere kullanılan ölçme ve değerlendirme yöntemleri (sürece yönelik (formative assesment) ve ürüne dayalı (summative assesment) ölçme-değerlendirme araç ve yöntemleri)
  • Standart uygulamalar ve mevzuatın yanı sıra; kurumun ihtiyaçları doğrultusunda geliştirdiği özgün yaklaşım ve uygulamalarına ilişkin kanıtlar
  • Öğretim elemanlarının öğrenci merkezli ölçme-değerlendirme konusundaki yetkinliğini gösteren kanıtlar
  • Eğiticilerin eğitimi program içeriğinde öğrenci merkezli ölçme-değerlendirme yaklaşımına ilişkin uygulamalar

Öğrenci Geri Bildirimleri

Öğrenci merkezli eğitimde öğrenme ve öğretme süreçleri ve ölçme değerlendirme süreçlerinin planlanması ve uygulanması yanında kontrol edilmesi ve iyileştirme çalışmaları yapılması gerekmektedir. Bu kontrollerin sağlanmasında öğrenci geribildirimleri son derece önemli bir yere sahiptir.

Yükseköğretimde eğitim-öğretim süreçlerinde kalitenin geliştirilmesinde kazanımları/çıktıları sağlanmaya çalışılan öğrencilerin çok yönlü olarak geri bildirimlerinin alınması önemli katkı sağlar. Bu kapsamda öğrencilerin kuruma yönelik genel memnuniyet ve görüşlerinden derse ilişkin ve öğretim elemanına ilişkin görüşlerine kadar değerlendirmelerinin alınması gerekmektedir. Ayrıca öğrencilerin talep, öneri ve şikayetlerinin alınması da çok önemlidir. Bu geri bildirimler alınarak gerekli iyileştirme çalışmaları yapılabilir. Öğrencilerin geri bildirim alma süreçlerinin sistematik olarak alınması gerekmektedir. Geri bildirim araçları paydaş katılımına dayalı, uzmanlardan alınan desteklerle geçerli ve güvenilir olmalıdır. Öğrencilerin hepsinden ya da yeterli sayıda örneklemden veriler alınmalıdır. İyileştirme çalışmaları yapılmalı öğrencilere duyuruları yapılmalı ve geri bildirim almada süreklilik sağlanmalıdır.

Kurumun bu konuda olgunluk seviyesi olarak tüm programlarda tüm öğrenci gruplarının geri bildirimlerinin alınmasına ilişkin uygulamalardan (geçerlilik ve güvenirliği sağlanmış, farklı araçlar içeren) elde edilen bulgularını, sistematik olarak izlemesi ve izlem sonuçlarını paydaşlarla birlikte değerlendirilerek önlemler alması beklenmektedir. Kurumlar bu kapsamda gereken iyileştirme çalışmalarını yapmalıdır.

Yükseköğretim kurumları için öğrenci geribildirimleri ile ilgili kanıtlar aşağıdaki şekilde olabilir:

  • Tanımlı öğrenci geri bildirim mekanizmaları(öğrenci geri bildirimlerini içeren iş yükü anketleri vb.)
  • Öğrenci geri bildirimleri kapsamında gerçekleştirilen iyileştirmelere ilişkin uygulamalar
  • Öğrencilerin karar alma mekanizmalarına katılımı örnekleri
  • Standart uygulamalar ve mevzuatın yanı sıra; kurumun ihtiyaçları doğrultusunda geliştirdiği özgün yaklaşım ve uygulamalarına ilişkin kanıtlar

Akademik Danışmanlık

Öğrenci merkezli öğrenmeye rehberlik etmede akademik danışmanlık süreçleri oldukça önemlidir. Bir yükseköğretim öğrencisi için akademik danışmanlık sürecinin iyi yapılandırılması ve işletilmesi sağlanmalıdır. Burada süreçlerin ve yapılacak işlemlerin belirli olması sağlanmalı, kontrolü ve iyileştirme çalışmaları da dahil iyi yapılandırılmalıdır.

Akademik danışman öğrencinin okula gelmesinden itibaren ders seçiminden derslerin takibi, karşılaşılan sorunların çözümüne kadar, öğrenciye çok yönlü destek olmayı sağlamalıdır. Burada öğretim elemanı için de bu sürecin zorlayıcı olmaması, süreçlerin somut ve işlemlerin yapılabilir olması önemlidir. Örneğin Boğaziçi Üniversitesi web sitesinde akademik danışman şu şekilde açıklanmaktadır:

“Genellikle kurumda eğitim gören her öğrenciye kayıtlı olduğu bölüm ya da programda görev yapan en az bir tam zamanlı öğretim üyesi veya doktoralı bir öğretim görevlisi akademik danışman olarak atanır. Danışman, öğrenciye akademik konularda rehberlik, üniversite hayatına uyum ve kariyer planlaması gibi çeşitli konularda yardımcı olur. Her akademik kayıt döneminde, uygun ders seçimi, ders programlarının onaylanması, ders ekleme / bırakma işlemleri, yatay geçiş, dönem izni, özellikle önkoşul derslerinin zamanında alınması, çift anadal, ders tekrarı, yaz okulu, üniversite dışından ders transferi ve benzeri konularda akademik danışman rehberlik eder. Akademik ders kayıtları danışman onayından sonra kesinleşir” (https://advising.boun.edu.tr/).

Akademik danışman öğrenciye eğitim sürecinde rehberlik eden kişidir. Danışman öğrencinin ders programını programın yeterliliklerinin gereklerine uygun bir şekilde planlamasına, zorunlu ve seçmeli dersler seçmesine rehberlik eder. Kayıt dönemlerinde öğrencinin kendisinin hazırladığı ders programı taslağını öğrencinin durumuna göre değerlendirir, uygun ise onaylar veya uygun değilse dönüt vererek tekrar yapmasını isteyebilir.  Ders ekleme ve bırakma ile ilgili dönemlerde öğrencinin ders programına ilişkin taleplerini değerlendirip uygun bulursa onaylar. Danışman hareketlilik, Farabi, Erasmus gibi konularda da öğrenciye rehberlik eder. Danışmanın akademik danışmanlıkla ilgili görevlerinde yerinde bulunması ve ulaşılabilir olması önemlidir. Danışman öğrenciyi karşılaştığı problemlerini çözmek üzere gerekli birimlere yönlendirebilir.

Akademik danışmanlık süreçlerinin geri bildirimleri ve iyileştirme çalışmaları önemlidir. Bu kapsamda hem öğrenci hem de öğretim elemanı sistematik olarak bilgilendirilmeli, belirli aralıklarla değerlendirilmeli ve iyileştirme çalışmaları yapılmalıdır.

Akademik danışmanlık konusunda yükseköğretim kurumlarından beklenen olgunluk düzeyi öğrencinin akademik gelişimini takip eden, yön gösteren, akademik sorunlarına ve kariyer planlamasına destek olan bir danışman öğretim üyesinin bulunması; etkinliğinin takibi ve iyileştirme adımlarının olması  ve gerçekleşmenin irdelenmesidir. Kısacası kurumlardan beklenen kurumsal amaçlar doğrultusunda ve sürdürülebilir şekilde yürütülen akademik danışmanlığa ilişkin olgunlaşmış uygulamalarının bulunması ve kurumda benimsenmesi, kurumun bu kapsamda kendine özgü ve yenilikçi uygulamalarının da bulunmasıdır.

Akademik danışmanlıkla ilgili yükseköğretim kurumlarından beklenen kanıtlar aşağıdaki şekilde olabilir.

  • Öğrenci danışmanlık sisteminde kullanılan tanımlı süreçler(yönetmelik, yönerge, süreç tanımı, rehber, kılavuz vb.)
  • Öğrencilerin danışmanlara erişimine ilişkin mekanizmalar
  • Öğrencilerin katılımına ilişkin kanıtlar
  • Kurumda uygulanan etkili ve etkin öğrenci danışmanlık sistemine ilişkin kanıtlar
  • Standart uygulamalar ve mevzuatın yanı sıra; kurumun ihtiyaçları doğrultusunda geliştirdiği özgün yaklaşım ve uygulamalarına ilişkin kanıtlar

ÖZET

Yükseköğretimde kalite güvencesi sisteminde eğitim- öğretim ile ilgili dikkate alınacak temel ölçütlerden biri de öğrenci merkezli öğrenme-öğretme ve ölçme değerlendirmedir. Öğrenme-öğretme süreçlerinde öğrencilerin dersin merkezinde olduğu aktif olarak derse katıldığı süreçler öğrenci merkezli öğrenme-öğretme süreçleridir. Kazanımlar/çıktılar, öğretim yöntem ve teknikleri, öğretim teknolojileri başta olmak üzere tüm öğeler etkileşime girerek öğrencilerin derste yaparak yaşayarak öğrenme uygulamalarına yönelik yönergelere dönüşür. Öğrenci merkezli öğrenme-öğretme yapılırken kullanılabilecek çeşitli yaklaşımlara araştırma temelli öğrenme, probleme dayalı öğrenme, proje temelli öğrenme, yapılandırmacılık, sorgulayıcı öğrenme, çoklu zeka, disiplinler arası yaklaşım vb. yaklaşımlar örnek verilebilir. Yöntemlere örnek olarak tartışma, örnek olay, drama, problem çözme verilebilir. Tekniklere örnek olarak da beyin fırtınası, altı şapka düşünme tekniği, kavram haritası, gözlem, deney, soru-cevap vb. verilebilir. Bunların sayısı ve çeşitliliği alanlara göre değişebilir. Öğretme-öğrenme sürecinde öğretim yaklaşım, yöntem ve teknikleri uygulanırken öğrencilerin sınıf ortamında etkinliklerle yüz yüze ya da dijital teknolojiler yoluyla aktif olmaları sağlanabilir.

Günümüzde teknoloji destekli öğrenme yaklaşım, yöntem ve teknikleri yaygın olarak kullanılması gereken yaklaşımlardır. Öğretim elemanlarının derslerinde teknolojik yeterliliğe sahip olarak öğretim etkinliklerinde kullanmaları gerekmektedir. Bu teknolojik yaklaşımlara mobil öğrenme, ters-yüz sınıf modeli (flipped calassroom), artırılmış gerçeklik, sosyal medya ve çeşitli teknolojik ve dijital materyallerin eğitimde kullanılması örnek olarak verilebilir.

Öğrenci merkezli ölçme değerlendirme ise öğrencilerin ölçme değerlendirme sürecinde aktif olarak rol almasıdır. Burada sürece ve ürüne dayalı ölçme değerlendirme yapılması önerilmektedir. Öğrenci merkezli ölçme ve değerlendirme yöntem ve tekniklerinden örnekler olarak portfolyo, ödev, performans değerlendirme, proje, sözlü sınav, seminer, sunum, arazi çalışması, atölye çalışması, yazılı sınav, testler,laboratuvar uygulamaları, kontrol listeleri, dereceleme ölçekleri ve rubrikler verilebilir.

Yükseköğretimde eğitim-öğretim süreçlerinde kalitenin geliştirilmesinde kazanımları/çıktıları sağlanmaya çalışılan öğrencilerin çok yönlü olarak geri bildirimlerinin alınması önemli katkı sağlar. Bu kapsamda öğrencilerin kuruma yönelik genel memnuniyet ve görüşlerinden derse ilişkin ve öğretim elemanına ilişkin görüşlerine kadar değerlendirmelerinin alınması gerekmektedir. Ayrıca öğrencilerin talep, öneri ve şikayetlerinin alınması da çok önemlidir. Bu geri bildirimler alınarak gerekli iyileştirme çalışmaları yapılabilir.

Bir yükseköğretim öğrencisi için akademik danışmanlık sürecinin iyi işletilmesi sağlanmalıdır. Akademik danışman öğrencinin okula gelmesinden itibaren ders seçiminden derslerin takibi, karşılaşılan sorunların çözümüne kadar, öğrenciye çok yönlü destek olmayı sağlamalıdır. Kurumlardan beklenen olgunluk seviyesi kurumsal amaçlar doğrultusunda ve sürdürülebilir şekilde yürütülen akademik danışmanlığa ilişkin olgunlaşmış uygulamalarını bulunması ve kurumda benimsenmesi, kurumun bu kapsamda kendine özgü ve yenilikçi uygulamalarının da bulunmasıdır.

Son güncelleme 17 Nisan 2020

Bu içerik faydalı mıydı?

İlgili İçerikler