1. Ana Sayfa
  2. Toplumsal Katkı Süreçleri
  3. Toplumsal Katkı Politikası

Toplumsal Katkı Politikası

Üniversitelerin fonksiyonlarına ilişkin tartışmaların ışığında, bugün üniversitelerin üç temel fonksiyonunun yaygın bir biçimde kabul edildiği söylenebilir.

Bunlar: eğitim-öğretim, araştırma ve toplum hizmeti‘dir.

Tarihi gelişimi içinde ve toplumların ihtiyaçları doğrultusunda değişik ülkelerin ve hatta aynı ülke içindeki üniversitelerin bu fonksiyonlara farklı ağırlıklar verdiği görülmektedir. Bununla birlikte,  günümüzde, bütün bu fonksiyonlar, evrensel gelişmeler ve ülkelerin kendi gerçekleri de gözönüne alınarak, aynı kurumun temel fonksiyonları arasında yerlerini almışlardır.

Üniversitelerin toplum hizmeti bağlamında, çeşitli dönemlerde kurulan üniversitelerimizin kuruluş gerekçelerinde topluma yönelik katkı ve hizmetleri açıkça tanımlanmıştır.

Halen Türkiye’de yükseköğretimin planlanması ve yürütülmesine ilişkin  ana ilkeler arasında “çevre ve uygulama alanı ihtiyaçlarının karşılanması” ilkesi de yer almaktadır (Yükseköğretim Kanunu; madde 5).

Yükseköğretim Kanunu’nun 12. maddesinde tanımlanan yükseköğretim kurumlarının görevleri arasında; toplumun ihtiyaçlarına uygun eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayım ve danışmanlık yapmak,  yörelerindeki tarım ve sanayinin gelişmesine katkıda bulunmak, sanayi, tarım ve sağlık hizmetleri ile diğer hizmetlerde modernleşmeyi sağlayacak çalışmalara katılmak,  bunlarla ilgili kurumlarla işbirliği yapmak ve çevre sorunlarına çözüm getirici önerilerde bulunmak yer almaktadır. Buna göre Yükseköğretim Kanunu, üniversitelere, toplumla bütünleşme ve topluma hizmet sunma konusunda çeşitli görevler vermektedir.

Yine Yükseköğretim Kanunu’nun  37. maddesi; yükseköğretim kurumlarının toplum hizmetleri bağlamında sunacakları bilimsel görüş, proje, araştırma, hasta muayene ve tedavi gibi hizmetlerin  üniversite yönetim kurulları tarafından belirlenecek esaslar çerçevesinde yapılacağını ve bu hizmetlerden elde edilebilecek gelirlerin döner sermaye sistemi üzerinden yürütüleceğini hükme bağlamıştır.

Yukarıdaki açıklama ve uygulamaların ışığında, bir üniversitenin toplumsal katkı uygulamalarının; yetişkin eğitimi, uygulamalı araştırma, danışmanlık ve sağlık hizmeti başlıkları altında toplanabilir.

Kurum, eğitim-öğretim ve araştırma rollerinde olduğu gibi, toplumsal katkıyla ilgili rollerini de bir politika belgesinde (Üniversite Politika Belgesi veya Stratejik Planı) açıkça tanımlamalıdır. Bu tanımlamada; kurum sahip olduğu bilimsel bilgi potansiyelini, toplum hizmetlerine ne ölçüde –hangi öncelikte-, hangi alanlarda, hangi mekanizmalarla-araçlarla  yansıtacağını açıklamalıdır. Kurum, bu tercihini politika belgesindeki vizyon ve/veya misyonu ile amaç bölümünde belirlemelidir. Bu tercih belirlenirken; ulusal, bölgesel veya yerel toplum önceliklerine, öncelikli alanlara (tarım, doğal kaynakların geliştirilmesi, turizm vb.) vurgu yapılmalıdır.

Kurumun toplumsal katkı politikası belirlenirken; kurumdaki toplumsal katkı süreçlerinin eğitim-öğretim ve araştırma ile bütünleştirildiği alanlar ve buralarda izlenen politikalar da belirlenmelidir.

Kurum, politikalarını zaman içinde gözden geçirebilir ve bu bağlamda, uygulamalardan elde edilen geri bildirim ve değerlendirme ışığında değişikliklere gidebilir.

Örnek olarak; bir üniversite, üç ana fonksiyon içinde (eğitim, araştırma ve toplum hizmetleri) araştırma fonksiyonuna ağırlık vermeyi  ön plana alırken, başka bir üniversite toplum hizmetini ön plana alabilir ya da öncelikli alanlar farklı şekilde tanımlanabilir.

Kurum, politika belgesiyle ortaya koyduğu toplumsal katkı politikasını, herkesin erişebileceği biçimde paydaşlarıyla paylaşmalıdır. Bu bağlamda, kurum politikası, internet ortamında yayımlanmalı, paydaşlara yazıyla duyuru yapılmalı, iç ve dış paydaşlarla toplantılar yapılarak kurum içi ve dışında paylaşım sağlanmalıdır.

Kurumun toplumsal katkı politikasının benimsenmesi, çeşitli uygulamalar yoluyla gözlenebilir. Politikanın hayata geçirilmesine yönelik mekanizmaların oluşturulması –örneğin; danışma kurulu, sürekli eğitim merkezi, halk sağlığı araştırma merkezi, teknokent, üniversite-endüstri ilişkileri ofisi, döner sermaye birimi vb oluşturulması, bu hizmetlerin nasıl verileceğine ilişkin Üniversite veya Fakülte Yönetim Kurulu kararları …-  bunlardan bazılarıdır. Fakülteler düzeyinde ayrıntılı plan ve programların yapılması ve uygulamaya geçilmesi  örnek olabilir. Yine, öğretim üyelerinin uygulama alanlarıyla ilgili ortak çalışmaları, danışmanlık eğilimleri, ortak proje yürütülmesi vb. çalışmalar bu konuya örnek gösterilebilir.

Son güncelleme 18 Temmuz 2019

Bu içerik faydalı mıydı?

İlgili İçerikler