1. Ana Sayfa
  2. Eğitim-Öğretim Süreçleri
  3. Programların Tasarımı ve Onayı

Programların Tasarımı ve Onayı

Yükseköğretim kurumundaki tüm programlar, hedeflenen öğrenme çıktıları da dahil olmak üzere, amaçlarına uygun olarak tasarlanır. Aynı zamanda yükseköğretim kurumunda programların tasarımı ve onayı için geçerli olan süreçlerin tanımlı olması gerekir.

Programların tasarımı ve onayı kapsamında yapılacak temel işlemler şöyledir;

  1. Kurumda eğitim-öğretim programlarının tasarım yönteminin ve sürecinin tanımlanması,
  2. İç ve dış paydaşların katkılarıyla programların amaçlarının belirlenmesi,
  3. Mezunlara yönelik bilgi, beceri ve yetkinlikler olarak programların hedeflenen öğrenme kazanımları/program kazanımları/ program çıktıları/program yeterliliklerinin belirlenmesi,
  4. Hedeflenen program yeterliliklerini sağlayacak şekilde, iç ve dış paydaşların katkılarıyla eğitim programlarının (müfredat) tasarlanması,
  5. Program çıktılarının Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikleri Çerçevesini (TYYÇ) ile ilişkilendirilmesi,
  6. Programların yeterlilikleri ile ders öğrenme çıktıları/kazanımları arasındaki ilişkilendirme yapılması,
  7. Derslerin haftalık konulara göre öğrenme-öğretme, ölçme ve değerlendirme etkinliklerinin, ders öğretim planının ve dersin haftalara göre iş yükü dağılımlarının belirlenmesi,

Program tasarımında muhakkak şu ilkelerin dikkate alınması gerekir;

  • Programların eğitim amaçlarının belirlenmesinde ve eğitim programının (müfredatın) tasarımında iç ve dış paydaş katkılarına yer verilmelidir.
  • Programın sonucu olan yeterlilikler, programa uygun seviyedeki Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikleri Çerçevesini (TYYÇ) kapsamlı ve ilgili paydaşlara duyurulmalıdır.
  • Program yeterlilikleri belirlenirken kurumun misyon-vizyonu göz önünde bulundurulmalıdır.
  • Belirlenmiş olan tüm programların amaçları, kazanımları ve ders bilgi paketleri kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
  • Ders bilgi paketleri varsa ulusal çekirdek programı, varsa ölçütler (örneğin akreditasyon ölçütleri vb.) dikkate alınarak hazırlanmalıdır.
  • Kurumda programların onaylanma sürecinin nasıl gerçekleştirildiği tanımlı ve şeffaf olmalıdır.

Bir öğretim programına paydaşların en önemli katkısı programın tasarımı (eğitimsel amaçların ve program yeterliliklerinin belirlenmesi), müfredatın ve ders içeriklerinin belirlenmesi, uygulanması ve programın güncellenmesi aşamalarında “Nasıl bir mezun istiyoruz ?” sorusuna cevap oluşturacak şekilde görüş bildirmeleridir.  Bu kapsamda paydaş görüşleri aşağıdaki temel başlıklarda sınıflandırılabilir:

  • Öğrenciler ve mezunların öğretim programı ve dersler hakkındaki görüşleri
  • Mezunların istihdam durumu ile ilgili görüşleri (işe başlama süresi, gelir düzeyi, işe uygun yeterlilikler düzeyi..vb)
  • İşverenlerin mezun yetkinliklerine (alana özel ve genel) ilişkin görüşleri
UYARI:

Yükseköğretim kurumlarında iyi yapılandırılmış bir mezun izleme sistemi kalite güvence sisteminin en önemli göstergelerinden birisidir.

Paydaşlara yöneltilebilecek örnek sorular:

  • Söz konusu program mezunları hangi bilgi, beceri ve yetkinlikleri kazanmış olmalı?
  • Hedeflenen program yeterliliklerini kazandıracak program içeriği nasıl olmalı?
  • Hedeflenen yeterlilikler beklentileri ne düzeyde karşılıyor?
  • Planlanan bilgi, beceri ve yetkinlikler kazandırabilmiş mi?
  • Söz konusu programın mezunlarının güçlü ya da iyileşmeye açık yönleri nelerdir?

Yeterlilikler çerçeveleri ile programların ilişkisi

Yeterlilik; bireylerin, bilgi, beceri, tutum, değer, davranış gibi yönlerden sahip olmaları öngörülen özellikler ya da nitelikler bütününü ifade eder. Bir meslek alanına özgü görevlerin yapılabilmesi için gerekli olan mesleki bilgi, beceri ve tutumlara sahip olma durumudur. Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi Temel Alan Yeterliliklerinin program çıktıları/kazanımları oluşturulurken dikkate alınması gerekir.

Şekil 1’de Yeterlilikler çerçeveleri ile programların ilişkisi ile ilgili süreçler gösterilmektedir.

Şekil 1. Yeterlilikler Çerçeveleri ve Programların İlişkisi ile İlgili Süreçler

Program çıktıları

Program çıktıları; öğrencilerin ilgili programdan mezun oluncaya kadar kazanmaları gereken bilgi, beceri ve yetkinlikleri tanımlayan ifadelerdir. Program Yeterlilikleri, Program Kazanımları, Program Öğrenme Kazanımları olarak da ifade edilen Program Çıktıları belirlenirken öğrencilerin program sonunda mezun olurken bilişsel, duyuşsal ve psiko-motor anlamda neler yapacağına odaklanılır.

NOT:

Program çıktıları; program yeterlilikleri, program kazanımları, program öğrenme kazanımları olarak da ifade edilebilmektedir.

Program çıktıları belirlenirken göz önün bulundurulması gereken diğer hususlar ise şöyledir;

1. Üniversitenin/Fakültenin/Okulun/Bölümün vizyonu ve misyonu

2. Programın bulunduğu düzeye uygun ulusal ve alana özgü yeterlikler

3. Programın eğitim amaçları ve hedefleri

4. Paydaş görüşleri

Program çıktıları belirlenirken, paydaş görüşleri alınmalı ve çıktılar oluşturulurken katılımları sağlanmalıdır. Öncelikle programdan mezun olan bireylerin hangi özelliklere sahip olması gerektiğini belirlemek için ihtiyaç analizi yapılmalıdır.

İç ve dış paydaşların görüşleri alınarak belirlenmesi gereken program çıktıları;

  • Tüm paydaşlar tarafından anlaşılabilecek şekilde olmalı,
  • Önemli ve anahtar çıktıları içermeli,
  • Bir program için 10-15 yeterlilik olarak yazılmalı,
  • Anahtar yetkinlikleri kapsamalıdır.

Program çıktılarının kapsaması gereken Anahtar Yetkinlikler ise şöyle olabilir:

  • Anadilde iletişim
  • Yabancı dilde iletişim
  • Matematik yeterliği
  • Fen ve teknolojide temel yeterlik
  • Dijital yeterlik
  • Öğrenmeyi öğrenme
  • Sosyal ve vatandaşlık yeterlikleri
  • Kişisel teşebbüs ve girişimcilik
  • Kültürel farkındalık ve ifade

Program Çıktısı Örneği:

İngilizce Öğretmenliği Lisans Programı Çıktısı Örneği:

  • İngilizce programı doğrultusunda öğrenme-öğretme sürecini öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarını dikkate alarak planlar ve uygular.
  • Öğrenme ortamını çeşitli materyal ve kaynaklardan yararlanarak öğrencilerin ilgi ve gereksinimlerini dikkate alarak düzenler ve özgün materyaller geliştirir.
  • İngilizce öğretiminde her bir öğrencinin süreç esnasındaki ve süreç sonundaki durumlarını belirlemek ve buna yönelik önlem almak amacıyla dört dil becerisine yönelik ölçme ve değerlendirme araç ve yöntemlerini hazırlayarak uygular.

Ders öğrenme çıktıları/kazanımları

Ders öğrenme çıktıları/kazanımları; bir ders öğrenme sürecinin sonunda öğrencinin bilmesi, yapması, uygulaması gereken bilgi, beceri ya da tutumlar olarak ifade edilebilir.

Ders Öğrenme Çıktıları/Kazanımları Nasıl Yazılır?

Öğrenme çıktıları, Bloom (1956), Anderson ve Krathwohl (2001) (Bilişsel) , Simpson (1972) (Psikomotor)  ve Krathwol ve arkadaşlarının (1964) (Duyuşsal) alan taksonomisine göre yazılabilir. Bunların yanı sıra anahtar yetkinliklere de yer verilir.

NOT:

Bloom Taksonomisinin (1956) Anderson ve Krathwohl (2001) tarafından yenilenmiş versiyonunun kullanılması önerilmektedir.

Aşağıda Şekil 2’de öğrenme çıktıları hazırlanırken kullanılabilecek taksonomiler yer almaktadır:

Şekil 2. Bilişsel, Duyuşsal ve Psiko-Motor Alan Taksonomileri Sınıflaması

Ders Öğrenme Çıktıları/Kazanımları Örneği:

Öğretim Teknolojileri Dersi

1. Öğretim teknolojileri ile ilgili kavramları tanımlar.

2. Her bir dil becerisi için öğretim teknolojisi sürecini göz önüne alarak materyal oluşturur.

3. Dersi öğretim teknolojilerine dayalı öğretim materyalleri ile zenginleştirmeye istek duyar.

Son güncelleme 18 Temmuz 2019

Bu içerik faydalı mıydı?

İlgili İçerikler