1. Tanım ve Terimler Sözlüğü

Tanım ve Terimler Sözlüğü

 
Anahtar performans göstergesi
Kurumun stratejik amaç ve hedefleri doğrultusunda mevcut ve gelecekteki başarısı için en kritik olan performans göstergeleridir. Kurumun misyonu ve hedefleri ile ilişkili, özgünlüğünü en çok yansıtan ve gelişimini izlemekte en önemli olduğunu düşündüğü temel performans göstergeleri olarak da tanımlanır.

Atama
Eğitim-öğretim kadrolarından herhangi birisinde ilk kez işe alınmayı ifade eder.

Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi (AYÇ)
Hayat Boyu Öğrenme için Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi (AYÇ), yeterliliklerin anlaşılması ve karşılaştırılması için geliştirilen hayat boyu öğrenme politika aracıdır. AYÇ, yeterliliklerin işverenler, bireyler ve kurumlar tarafından daha iyi anlaşılmasını sağlayarak, çalışanların ve öğrenenlerin yeterliliklerini diğer bir ülkede kullanabilmesinin yolunu açmakta, ülkelerin yeterlilik sistemlerinin birbirleriyle bağlantısını sağlayan ortak karşılaştırma aracı işlevi görmektedir.(https://www.myk.gov.tr/index.php/tr/avrupa-yeterlilikler-cercevesi)

Bilgi Yönetim Sistemi
Kurumun, bilgileri bir araya getirmeyi, düzenlemeyi, saklamayı ve gereksinim duyulduğunda kolaylıkla erişilebilmesini sağlayacak bilişim altyapısı ve sistemleridir.

Bilgi Yönetimi
Kurumların, misyon ve stratejilerini başarmak amacıyla; sahip olduğu kritik bilgiyi tanımlama, bilginin edinimi ve paylaşılması süreçleridir.

Ders Öğrenme Çıktıları/Kazanımları
Bir ders öğrenme sürecinin sonunda öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklerdir. Bilişsel, duyuşsal ve psiko-motor anlamda öğrencinin bir ders sonunda kazanacaklarını gösterir.

Dış Değerlendirici
Kurumsal dış değerlendirme programında görev yapmak üzere Yükseköğretim Kalite Kurulu tarafından görevlendirilen dış değerlendirme sürecini yürütmeye yetkin kişidir.

Dış Değerlendirme
Bir yükseköğretim kurumunun veya programının kalitesinin bağımsız dış değerlendirme ve akreditasyon kuruluşları tarafından değerlendirilme sürecidir.

Eğitim Amaçları
Bir programın eğitsel misyonunu nasıl planlamayı sağladığını ve paydaşlarının gereksinimlerini nasıl karşılayacağını bildiren açık ve genel ifadelerdir. Programın eğitim amaçları, mezunların bir programı bitirmelerini izleyen birkaç yıl içinde gerçekleştirmeleri beklenenleri tanımlayan ifadelerdir.

Eğitim-Öğretim Kadrosu
Üniversitelerde görevli öğretim üyeleri, öğretim görevlileri ve araştırma görevlilerini ifade eder.

Eğitim-Öğretim Kalite Politikası
Kurumun paydaşlarının katılımı ile oluşturduğu; eğitim-öğretim süreçlerindeki eğitime bakış açısını, önceliklerini, hedeflerini ve iş yapış biçimini ifade eden bir çerçevedir.

İç Kalite Güvence Sistemi
Kurumun kalite güvence politikasını, eğitim-öğretim standartlarını, araştırma standartlarını, topluma hizmet standartlarını, uluslararasılaşma standartlarını, Yönetişim standartlarını, bu standartlara uygun akademik yaşamın kanıtlarını veya iyileştirme adımlarını içerir. Özellikle, eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme ve yönetim kalite güvencesi alt sistemlerinden oluşan üniversitenin misyon ve vizyonu ile uyumlu stratejileri ve bu stratejileriyle ilişkili hedeflerine ulaştığının belirlenmesi amacıyla oluşturduğu mekanizmaları, değerlendirme süreçleri ve ilgili ölçme ve değerlendirme faaliyetleridir.

İdari Birimler
Yükseköğretim idari birimleri, üniversitelerin temel süreçlerini desteklemek üzere yürütülen, öğrenciye ve çalışanlara yönelik destek hizmetlerini yürüten birimlerdir.

İdari Yapılanma
Kurumun eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme, toplumsal katkı, idari destek süreçlerinin yönetilmesini ve tüm uygulamaların kurumsallaşmasını sağlamak üzere oluşturulan organizasyonel yapıdır.

İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY)
Kurumların en değerli varlığı olan, bireysel ve toplu olarak örgütsel amaçlara ulaşılmasına katkıda bulunan çalışanların stratejik, kapsamlı ve iç tutarlılığı olan bir yaklaşımla yönetilmesidir.

İş Yükü
Öğrenme çıktılarına ulaşmak için öğrencinin harcadığı zamana/emeğe denir.

İş Yükü Temelli Kredi
Hedeflenen öğrenme çıktılarına ulaşabilmek amacıyla her bir dersin tamamlanması için gerekli öğrenci iş yükünü gösteren sayısal değerdir.

İşbirliği Yönetimi
Kuruluş dışı işbirliklerinin kurumun misyonu ve hedefleri doğrultusunda oluşturularak, sürdürülebilir yarar sağlamak üzere yönetilmesi sürecidir.

İyileştirme Çevrimi (PUKO Döngüsü)
Süreçlerde Planlama, Uygulama, Kontrol etme ve Önlem alma aşamalarından oluşan iyileştirme çevrimi

Kalite Güvence Sistemi
Yükseköğretim kurumlarının eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı faaliyetleri ile idari hizmetlerinin iç ve dış kalite güvencesi ve akreditasyon süreçlerini planlama ve uygulama esaslarının tümünü kapsar.

Kalite Güvencesi Kültürü
Kalite güvencesi yaklaşımının günlük akademik yaşamda paydaşların izleyebileceği şekilde kurumsal, birimler düzeyinde ve bireysel olarak benimsenmesi ve içselleştirilmesini ifade etmektedir.

Kalite Komisyonu
Yükseköğretim kurumlarının, kendi kurumlarında kalite güvencesi çalışmalarının yürütülmesi amacıyla oluşturulan komisyondur.

Kalite Politikası
Kurumun kalite güvence stratejisi, kurumdaki eğitim ve araştırma ilişkisi, kalite güvence uygulamalarını, mekanizmalarını ve süreçleri ile kalite güvence organizasyonunun tanımlandığı çerçeve esasları

Kurumsal Dış Değerlendirme Programı
Yükseköğretim kurumlarının eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı faaliyetleri ile idarî hizmetlerinin kalitesinin, beş yılda en az bir defa olmak üzere Yükseköğretim Kalite Kurulu tarafından periyodik olarak gerçekleştirilecek dış değerlendirme süreci

Kurumsal Dış Değerlendirme Takımı
Bir yükseköğretim kurumunun dış değerlendirme programını yürütmek üzere takım başkanı ve dış değerlendiricilerden oluşan takımı ifade etmektedir.

Kurumsal Geri Bildirim Raporu (KGBR)
Kurumsal dış değerlendirme programı kapsamında değerlendirilen yükseköğretim kurumu için dış değerlendiriciler tarafından hazırlanan kurumun güçlü ve iyileşmeye açık alanlarını içeren rapordur.

Kurumsal İç Değerlendirme
Bir yükseköğretim kurumunun veya programının kalitesini kendi içinde mekanizmalar yardımıyla değerlendirmesi

Kurumsal İç Değerlendirme Raporu (KİDR)
Yükseköğretim kurumunun; eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı faaliyetleri ile idari hizmetlerine ilişkin kalite güvencesi süreçlerini izlemek amacıyla yükseköğretim kurumu tarafından her yıl hazırlanan raporu

Kurumsal Performans Yönetimi
Performans yönetim modeli planlama aşamasıyla ile başlar. Planlama aşamasında; vizyon, stratejiler, iç ve dış paydaş beklentileri gibi unsurlar dikkate alınarak performans öncelikleri belirlenir. Bu aşamada uygun ölçüm sisteminin (ölçüm yöntemi, ölçütler, ölçüm araçlarından oluşur) de belirlenmesi gerekir. Daha sonra Sürekli İyileştirme ve Değişim Yönetimi uygulamalarıyla kurumsal performans geliştirilir. Belirli periyotlarda ise kurumsal performans ölçülür ve sonuçlar değerlendirilerek gözden geçirme süreci (Kurum İç Değerlendirme Raporları vb.) tamamlanır. Gözden geçirme sonucunda elde edilen bilgilerle de planlama aşamasına geri bildirim sağlanır. Dışsal gereksinimler ve performans referansları da performans değerlendirmede girdi sağlayarak bu süreçte yer alırlar. Performans referansları; rekabete dayalı kıyaslama, üniversite sıralamaları, dış değerlendirmeler, paydaş anketleri ve rakip analizlerinden oluşabilir.

Liderlik
Liderlik, ortak amaçları gerçekleştirmek üzere kurumun iç ve dış paydaşları arasında hedef birliği sağlama ve paydaş gruplarını yönlendirme sürecidir.

Mali Kaynakların Yönetimi
Kurum finansal (mali) kaynaklarını, misyon ve stratejilerini başarmak üzere ve uygulamaların sürdürülebilirliğini güvence altına alacak şekilde yönetilmesidir.

Misyon
Yükseköğretim kurumunun “Neden varız?”, “Ne iş yaparız?” ve “Kime hitap ederiz? gibi soruları yanıtladığı ve var oluş sebebini açıklayan bildirgesi

Öğrenci Destek Hizmetleri
Öğrencilerin öğrenmeleri ve çeşitli özelliklerini geliştirmeleri için destek sağlamaya yönelik yapı ve birimler.

Öğrenci Merkezli Öğrenme-Öğretme
Öğrenme-öğretme süreçlerinde öğrencilerin dersin merkezinde olduğu aktif olarak derse katıldığı süreçlerdir. Kazanımlar/çıktılar, öğretim yöntem ve teknikleri, araç ve gereçler başta olmak üzere tüm öğeler etkileşime girerek öğrencilerin derste yaparak yaşayarak öğrenme uygulamalarına yönelik yönergelere dönüşür.

Öğrenci Merkezli Ölçme ve Değerlendirme
Öğrencilerin ölçme-değerlendirme süreçlerinde aktif olarak görev almasıdır. Öğrencinin başarısı ve öğretim sürecinin etkililiği hakkında bilgi toplamak için ölçme ve değerlendirme tekniklerine başvurulur. Sürece ve ürüne dayalı ölçme değerlendirme yapılır.

Öğrenme Kaynakları
Öğrencilerin öğrenme eylemlerini gerçekleştirdikleri ve öğrenmeleri için destek ve tamamlayıcı olan kaynaklardır.

Önceki Öğrenmelerin Tanınması
Bireylerin örgün, hayat boyu öğrenme ve/veya serbest öğrenme yoluyla edinmiş olduğu öğrenme kazanımlarının resmi olarak tanınmasını ve belgelendirilmesini sağlamaktadır.

Öz-Değerlendirme
Kurumun toplumsal katkı uygulamalarını kendisinin ölçütlere göre kapsamlı değerlendirmesini içerir.

Paydaş
Bir yükseköğretim kurumu için paydaş; kurumun eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme ve toplumsal katkı faaliyetleri ile ilişkili olan kamu ve özel sektörde yer alan kurum ve kuruluşlar ile doğrudan toplumdaki bireylerin dahil olduğu geniş bir kitleyi ifade eder.

Paydaş Katılımı
Bir yükseköğretim kurumunun mevcut başarıları ve geleceğe yönelik planları hakkında paydaşlarla iletişim kurmayı ve görüşlerini almayı içerir. Paydaş görüşleri daha sonra iyileştirme sürecine uygun şekilde dahil edilebilir.

Performans Göstergesi
Bir yükseköğretim kurumunun stratejik amaç ve hedeflerine ulaşmadaki başarısını ölçmek için kullandığı parametrelerdir. Performans göstergeleri, belirlenen hedeflere ne ölçüde ulaşıldığının ortaya konulmasında kullanılır. Performans göstergeleri, ölçülebilirliğin sağlanması için miktar ve zaman boyutunu içerecek şekilde ifade edilir.

Politika Belgesi
Bir yükseköğretim kurumunda yürütülen fonksiyonun kendisi için ne anlama geldiğini, hangi süreç veya mekanizmaları içerdiğini, nasıl örgütlendiğini kısaca özetleyen metinlerdir.

Program Çıktıları
Öğrencilerin ilgili programdan mezun oluncaya kadar kazanmaları gereken bilgi, beceri ve yetkinlikleri tanımlayan ifadelerdir.

Süreç Yönetimi
Kurumun süreçlerinin belirlenmesi, tanımlanması, sahiplendirilmesi, sürekli izlenmesi ve iyileştirilmesidir.

Süreçler Yönetimi
Yönetim yapısını süreçlere odaklanarak oluşturmaktır. Her seviyede süreçleri sahiplendirmek ve kurumsal hedefler doğrultusunda süreçleri yönetmektir. Böylece kurumda süreç sahipleri süreçlerin hedeflendiği şekilde çalışmasından, izlenmesinden ve gerektiğinde iyileştirilme çalışmalarının başlatılmasından sorumludur.

Taşınır ve Taşınmaz Kaynakların Yönetimi
Kurum, taşınır ve taşınmaz tüm fiziksel kaynaklarının yönetiminde kaynakların sürdürülebilirliğini ekonomik ve ekolojik açıdan etkilerini dikkate alarak yönetmelidir.

Tedarik Zinciri
Bir ürün veya hizmetin tedarikçiden müşteriye veya hizmet alıcılara kadar geçirdiği tüm süreçtir.

Toplumsal Katkı
Yükseköğretim kurumlarının, sahip oldukları bilgi potansiyelini, çeşitli mekanizmalar aracılığıyla topluma transfer etmeleri, toplum için yarar sağlamalarıdır.

Toplumsal Katkı Çıktısı
Bir kurumun yaptığı toplumsal katkı uygulamalarının katkıyı alan bireyler ya da toplum üzerinde meydana getirdiği bilişsel, duyuşsal ya da psiko-motor kazanımlar olarak tanımlanabilir.

Toplumsal Katkı Fonksiyonları ve Uygulamaları
Toplumsal katkı fonksiyonları bir kurumdaki yapılan toplumsal katkı süreçlerindeki çeşitliliğini ifade etmektedir. Uygulamalar bu fonksiyonlara göre yapılan çeşitli etkinlikleri kapsar.

Toplumsal Katkı Kaynakları
Yükseköğretim kurumlarının topluma yönelik hizmetler için ayırmış olduğu kaynaklar ile bu tür hizmetlerden elde etmiş olduğu mali kaynaklar.

Toplumsal Katkı Politikası
Yükseköğretim kurumlarının, öğrencilerin dışında, içinde bulundukları topluma (bölgeye, yöreye) yönelik çıktı ve yararlarıya ilgili vizyon ve/veya misyonları.

Toplumsal Katkı Strateji ve Hedefleri
Toplumsal katkı stratejisi kurumun toplumsal katkı uygulamaları ile ilgili ortak bakış açısını yansıtır. Stratejiler, kurumun hedeflerine nasıl ulaşılacağını gösteren kararlar bütünüdür. Hedefler bir kurumun toplumsal katkı ile ilgili stratejik amaçlarının gerçekleştirilmesine yönelik öngörülen çıktı ve sonuçlarıdır.

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi
Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi (AYÇ) ile uyumlu olacak şekilde tasarlanan; ilk, orta ve yükseköğretim dâhil, mesleki, genel ve akademik eğitim ve öğretim programları ve diğer öğrenme yollarıyla kazanılan tüm yeterlilik esaslarını gösteren ulusal yeterlilikler çerçevesidir. (http://www.myk.gov.tr/index.php/en/tuerkiye-yeterlilikler-cercevesi)

Vizyon
Yükseköğretim kurumunun “Nereye varmak istiyoruz?”, “Gelecekteki statü-konumumuz ne olacak?” ve “Amacımız nedir?” gibi soruları yanıtladığı geleceğini tanımladığı bildirgesi

Yeterlilik
Bireylerin, bilgi, beceri, tutum, değer, davranış gibi yönlerden sahip olmaları öngörülen özellikler ya da nitelikler bütününü ifade eder. Bir meslek alanına özgü görevlerin yapılabilmesi için gerekli olan mesleki bilgi, beceri ve tutumlara sahip olma durumu.

Yönetim Bilişim Sistemleri
Çeşitli bilişim sistemleri yoluyla yönetilen bilgilerin yöneticilerin yararlanacağı ve kararlarında kullanabileceği şekilde analiz eden, görselleştiren ve erişilebilir hale getiren bilişim sistemidir.

Yönetsel Yapılanma
Kurumun eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme, toplumsal katkı, idari destek süreçlerinin bütüncül olarak yönetilmesi sağlamak üzere oluşturulan yönetim yapısıdır.

Yükseköğretim Kurumu Kalite Güvence Politikası
Kurumun paydaşlarının katılımı ile oluşturduğu; uzun vadeli gelişimini yönlendiren ilke, kural ve standartlar ile kalite güvencesi yaklaşımında önceliklerini, hedeflerini ve iş yapış biçimini ifade eden politika belgesidir.

Yükseltme
Bir üniversitede doktor öğretim üyesi veya doçent kadrosunda bulunan bir öğretim üyesinin, akademik hiyerarşide bir üst kadroya ilerlemesini ifade eder.